Cyber Security मराठी गाईड
Cyber Security: सायबर फ्रॉड आणि मोबाईल हॅकिंगपासून बचाव कसा कराल?
आजच्या डिजिटल युगात आपण सर्वजण मोबाईल आणि इंटरनेटचा वापर करतो. पण जसजसे तंत्रज्ञान वाढत आहे, तसतसे ऑनलाइन फसवणुकीचे प्रमाणही वाढत आहे. त्यामुळेच प्रत्येकाला Cyber Security (सायबर सुरक्षा) बद्दल माहिती असणे काळाची गरज बनली आहे. तुमची एक चूक तुमचे बँक खाते रिकामे करू शकते.
या ब्लॉगमध्ये आपण Cyber Security चे महत्व, मोबाईल हॅक झाल्याची लक्षणे आणि फसवणूक झाल्यास पैसे परत मिळवण्यासाठी काय करावे, हे पाहणार आहोत.
1. Cyber Security वॉर्निंग: तुमचा मोबाईल हॅक झाला आहे का?
तुमच्या Cyber Security मध्ये सर्वात मोठा अडथळा म्हणजे नकळत होणारे हॅकिंग. खालील लक्षणे दिसल्यास सावध व्हा:
- मोबाईल गरम होणे: जर इंटरनेट डेटा चालू केल्यानंतर तुमचा मोबाईल खूप गरम (Overheat) होत असेल, तर हे Cyber Security भेदल्याचे लक्षण असू शकते. याचा अर्थ बॅकग्राउंडला स्क्रीन शेअरिंग ॲप किंवा मालवेअर सुरू आहे.
- अनोळखी ॲप्स: मोबाईल सेटिंग्जमध्ये जाऊन Apps चेक करा. जर एखादे Unused App (न वापरलेले ॲप) किंवा अनोळखी ॲप दिसले, तर ते लगेच डिलीट (Uninstall) करा.
2. सायबर फ्रॉड कसे होतात? (Common Methods)
सायबर गुन्हेगार लोकांची Cyber Security तोडण्यासाठी प्रामुख्याने ‘भीती’ आणि ‘लोभ’ या भावनांचा वापर करतात:
- फिशिंग लिंक्स (Phishing): मेसेजमध्ये आलेल्या अनोळखी लिंकवर क्लिक केल्याने तुमचा डेटा चोरी होतो (उदा. वीज बिल बाकी आहे, केवायसी अपडेट करा).
- फेक कॉल्स (Fake Calls): बँकेतून किंवा कस्टमर केअरमधून बोलत असल्याचे सांगून OTP मागितला जातो.
- स्क्रीन शेअरिंग: AnyDesk किंवा TeamViewer सारखे ॲप्स डाऊनलोड करायला लावून मोबाईलचा ताबा घेणे.
3. सध्याचे मोठे स्कॅम (Trending Frauds)
- डिजिटल अरेस्ट (Digital Arrest): व्हिडिओ कॉलवर पोलीस/CBI अधिकारी बनून “तुमच्या नावाने ड्रग्ज आले आहे” अशी भीती घालतात.
- शेअर मार्केट स्कॅम: व्हॉट्सअॅप ग्रुपमध्ये ॲड करून ‘मोठा नफा’ देण्याचे आमिष दाखवून मोठी गुंतवणूक करायला लावतात.
- टास्क स्कॅम: “व्हिडिओ लाईक करा आणि पैसे मिळवा” असे सांगून आधी विश्वास जिंकतात आणि नंतर पैसे लुटतात.
4. Cyber Security चेकलिस्ट: फ्रॉड टाळण्यासाठी टिप्स
तुमची ऑनलाइन सुरक्षितता वाढवण्यासाठी खालील Cyber Security टिप्स फॉलो करा:
- घाईगडबड टाळा: समोरची व्यक्ती जर “त्वरित पैसे भरा नाहीतर पोलीस येतील” अशी भीती घालत असेल, तर तो १००% फ्रॉड आहे.
- OTP शेअर करू नका: फोनवर कोणालाही OTP किंवा PIN सांगू नका.
- URL तपासा: कोणत्याही लिंकवर क्लिक करण्यापूर्वी ती अधिकृत आहे का ते पहा.
5. फसवणूक झाली तर काय करावे? (Action Plan)
जर तुमची फसवणूक झाली, तर योग्य वेळेत ॲक्शन घेणे हाच Cyber Security चा शेवटचा आणि महत्वाचा टप्पा आहे.
फसवणूक झाल्याच्या ३ दिवसांच्या आत बँकेत जाऊन लिखित अर्ज (Written Application) आणि ईमेल करा. RBI च्या नियमानुसार, वेळेत तक्रार केल्यास पैसे रिफंड (Refund) मिळण्याची शक्यता खूप जास्त असते.
त्वरित 1930 या हेल्पलाइन नंबरवर कॉल करा.
किंवा cybercrime.gov.in या पोर्टलवर तक्रार नोंदवा.
निष्कर्ष
गुन्हेगार हुशार असतील, तर आपल्याला अधिक सावध राहावे लागेल. Cyber Security चे नियम पाळले आणि सतर्क राहिलो, तरच आपले कष्टाचे पैसे सुरक्षित राहतील. ही माहिती तुमच्या मित्र-मैत्रिणींसोबत नक्की शेअर करा.
“सतर्क रहा, सुरक्षित रहा!”